प्रणव राज लोहनी
|
15 hours ago
नेपालको कृषि क्षेत्र विकराल परिस्थितिबाट गुज्रँदै छ। नेपालका प्राय: भेगमा माटो असल छ, उब्जाउ छ। सिँचाइका लागि पर्याप्त स्रोत छन्। कृषि क्षेत्रका लागि चाहिने दक्ष जनशक्तिको अभाव छैन। तैपनि देशले हरेक वर्ष खाद्यान्न तथा अन्य कृषि उपज आयात गर्न खर्बौं रुपैयाँको घाटा किन बेहोरिरहेको छ त? विगत चार वर्षयता नेपालको कृषि उत्पादन क्षेत्रमा उद्योग स्थापना तथा सञ्चालन गर्दाको आफ्नै अनुभवको आधारमा यो लेख लेख्दैछु।
उकालो
|
1 day ago
गतिशील लोकतान्त्रिक पार्टीकी केन्द्रीय सदस्य तथा महिला विभाग प्रमुख नीशा अधिकारी काठमाडौँ क्षेत्र नं. ५ बाट प्रतिनिधिसभा सदस्यको उम्मेदवार छिन्। लामो समय चलचित्र क्षेत्रमा बिताएकी उनी कुनै बेला सञ्चारकर्मी पनि थिइन्। २०७० जेठमा सगरमाथा चढेर हिमाल आरोहीको परिचय पनि बनाइन्। केही महिनाअघि मात्र सक्रिय राजनीतिमा आएकी अधिकारीसँग निर्वाचनकै विषयमा उकालोका लागि किरण दहालले गरेको कुराकानीः फिल्म खेलिरहेको मान्छे, राजनीतिक खेल कस्तो लागिरहेको छ?
लोकबन्धु घिमिरे
|
1 day ago
कन्टिनेन्टल ड्रिफ्ट सिद्धान्तअनुसार सामान्यतः बाहिर शान्त देखिए पनि पृथ्वीको सतहभित्रका ठूलाठूला चट्टान (प्लेट) हरू निरन्तर चलायमान हुन्छन् र यताउति सर्छन्। त्यही हलचलकै कारण भूकम्प, जमिनी हलचल, ज्वालामुखी विस्फोट र सुनामीजस्ता परिघटना हूने गर्छन्, जसले पृथ्वीको सतहका धेरै स्थलगत भूबनोट–भूआकृति र प्राकृतिक संरचनाको रूपरेखा नै बदलिन्छ। करोडौँ वर्षयता पृथ्वीको तलपटल (लिथोस्फेयर एन्ड एस्थेनोस्फेयर) चलायमान छ। यो एक निरन्तर र गतिशील प्रक्रिया हो, किनकि पृथ्वीको भित्री (कोर) क्षेत्र निकै तातो छ।
रत्न बिके
|
2 days ago
निर्वाचन जतिजति नजिकिँदै छ, नेतृत्व अब कस्तो हुने, को हुने, कसको हुने, किन हुने, कुन पार्टीको हुने, पुरानो हुने कि नयाँ हुने, प्रौढहरूको हुने की युवाको जस्ता बहस सतहमा आएका छन्। जेनजी विद्रोहपछि नेतृत्व पुस्तान्तरण र रूपान्तरणका सवालमा सबैभन्दा अघि आएका बहसमध्ये ‘पुरानो पार्टी कि नयाँ’ ‘बुढाहरूको नेतृत्व कि, युवा’ प्रमुख रूपमा छलफलमा छन्।
विनोद गुप्ता
|
3 days ago
स्विजरल्यान्डको डाभेसमा भएको विश्व आर्थिक मञ्चको बैठकमा अक्सफामले पेस गरेको प्रतिवेदनमा यस वर्ष विश्व भरी नै चलेको जेनजी आन्दोलनलाई विशेष स्थान दिएको छ। यस्ता आन्दोलनलाई भ्रष्ट सरकार विरुद्धको विद्रोहको संज्ञा दिँदै सरकारहरूले लिएका गलत आर्थिक नीतिका कारण आम जनता आधारभूत आवश्यकतासमेत पूरा गर्न नसक्ने गरिबीमा बाँच्नुपर्ने अवस्थालाई यसको कारण ठानेको छ।
वियोगी
|
4 days ago
‘एss चुनाव त हो आउँछ,जान्छ!’ उहिलेदेखि अहिलेसम्म उही एउटै भड्खालो-भनाइको आलोपालो छ, चुनाव त हो आउँछ,जान्छ। तर कसरी जान्छ? र के लिएर आउँछ भन्ने थोरै हेक्का पनि अझैसम्म धेरैलाई छैन। ठिकै हो, चुनाव त आउँछ, जान्छ! तर चुनावले ल्याएको व्यवस्था सजिलै जाँदैन। अनि त्यही व्यवस्थाले सिर्जेको अवस्था त झनै हठयोगले पलेटी नै मारेर बस्छ। हुन त आजका हतारे ‘मसिन-मानिस’लाई योग भन्ने शब्दै नै बोझ भइसकेको छ। कसैलाई थाहा छैन–बेला कुन हो, अबेला कुन हो?
देवेन्द्र भट्टराई
|
5 days ago
काठमाडौँ– तिम्रो तारा–जून रोजेँछु हिजो, आज माफी दिनु झुक्किएँ हिजो मेरो दुःखी मन सपना नखोज बिउँझेर बाँच्नु मुस्किल छ, मुस्किल। कवि वैरागी काइँलाको उपरोक्त शब्द–भावलाई समातेर संगीत/गायनमा अम्बर गुरुङ र शान्ति ठटालले उधुमकै सिर्जना पस्किएका छन्— मेरो दुःखी मन। आसन्न निर्वाचनको मुखैमा प्रेममयी अम्बर गीतको सम्झना हुन्छ जब हाम्रा नेताहरू गाउँघरमा बढो निरीह र उदासीन चेहरा लिएर फेरि पनि चर्को सपनाको बात गर्दै–गराउँदै हिँडिरहेका छन्।
जयकृष्ण उपाध्याय
|
5 days ago
नेपालको वित्तीय संघियताले अर्थशास्त्रको पुरानो द्वन्द्वलाई उजागर गर्छ। खर्चको अधिकार तल झार्दा दक्षता र जबाफदेहिता बढ्छ भन्ने ठानिन्छ, तर केन्द्रमै राजस्व राख्दा स्थिरता र समानता सुरक्षित हुन्छ भन्ने तर्क पनि उत्तिकै बलियो छ। नेपालको संविधान २०७२ ले शिक्षाजस्तो आधारभूत सार्वजनिक सेवाको मुख्य जिम्मेवारी स्थानीय तहलाई सुम्पिएको छ। तर धेरैजसो स्थानीय तहको आफ्नै राजस्व स्रोत सीमित छ। एकीकृत गरेर संकलन गरिएको राजस्वको चाबी भने अझै केन्द्रकै हातमा छ।
डा. प्रयन पोखरेल
|
6 days ago
भ्यालेन्टाइन डे आउँदा हाम्रो आँखामा एउटै दृश्य आउँछ। रातो गुलाफ, चकलेट, मैनबत्तीको उज्यालो, र सामाजिक सञ्जालमा टाँसिएको प्रेम। यी सबै गलत होइनन्। तर प्रेमलाई हामीले एउटै किसिमको दृश्य र किनमेलको सूचीमा सीमित बनाउँदै लगेका छौँ। मानौँ प्रेम प्रमाणित गर्न ‘प्याकेज’ नै चाहिन्छ। तर प्रेम केवल उपहार र फोटोको कुरा होइन। प्रेम जोडिनु हो, देखिनु हो, सुन्नु हो, रोजिनु र रोज्नु हो। कसैले कसैलाई खोज्नु हो। यो कुरा मानिसमा मात्र होइन, प्रकृतिमा पनि उस्तै चल्छ। कीराहरू कविता लेख्दैनन्, डेटमा जाँदैनन्।
मानबहादुर रोकाया
|
6 days ago
हिन्दू धर्मका विभिन्न दस्ताबेजहरूमा उर्वशीको बारम्बार वर्णन गरेको पाइन्छ। ऋग्वेदको १० औं मण्डलको ९५ औं सूक्तमा उर्वशीबारे पहिलो पटक उल्लेख गरेको पाइन्छ। उक्त वेदको ‘पुरुरवा-उर्वशी सूक्त’का १८ मन्त्रमा उर्वशी र पुरुरवा बीचको संवाद उल्लेख छ। अथर्ववेदमा केही उल्लेख भएता पनि शतपथ ब्राह्मणमा उर्वशी र पुरुरवाबीच विवाहको कथाको बयान गरिएको छ। महाभारतमा ऋषि विभाण्डक उर्वशीको सुन्दरताबाट उत्तेजित भएको र परिणामस्वरूप ऋष्यश्रृङ्गको जन्म भएको उल्लेख छ।
डा. हरिकृष्ण बाँस्कोटा
|
1 week ago
नेपालले पछिल्ला दशकहरूमा बालस्वास्थ्य र कल्याणका क्षेत्रमा उल्लेखनीय प्रगति गरेको छ। पाँच वर्षमुनिका बाल मृत्युदरमा निरन्तर कमी आएको छ; संस्थागत सुत्केरी सेवाको पहुँच विस्तार भएको छ र राष्ट्रिय स्तरमा बाल कुपोषणका सूचकहरू क्रमशः सुधार भएका छन्। यी उपलब्धिहरू सराहनीय छन् र नीति, सेवा विस्तार तथा समुदायको संलग्नताबाट सम्भव भएका हुन्। तर यी औसत तथ्याङ्कहरूले गम्भीर असमानतालाई ढाकछोप गर्छन्। सबै बालबालिकाले यो प्रगतिलाई समान रूपमा अनुभूति गरेका छैनन्।
दिपा दाहाल
|
1 week ago
काठमाडौँ– धार्मिक र पर्यावरणीय हिसाबले पर्यटकको आकर्षणमा पर्ने दोलखाको कालिञ्चोक क्षेत्र र त्यहाँको सरकारी वन कसरी पहुँचवाला व्यापारीको कब्जामा पर्दै छ भन्नेबारे उकालोले यसअघि नै विस्तृत खोज रिपोर्ट प्रकाशन गरिसकेको छ। एमालेका नेतासमेत रहेका दोलखाका व्यापारी बालकृष्ण शिवाकोटी नेतृत्वको समूहले यो ठाउँमा केबलकार निर्माण गरेर सञ्चालनमा ल्याएको छ। अनि कुरी क्षेत्रमा वनक्षेत्रकै जग्गामा होटलहरू सञ्चालनमा आएका छन्।
उकालो
|
1 week ago
आगामी फागुन २१ गते संघीय संसद्अन्तर्गत प्रतिनिधिसभाको निर्वाचन हुँदै गर्दा देशैभर चुनावी चटारो बढेको छ। राजनीतिक दल र उम्मेदवारहरू मतदातालाई रिझाउन र आफ्नो पक्षमा माहौल बनाउन व्यस्त छन्। चुनावी मैदानमा कोही नयाँ नीति र घोषणापत्र सार्वजनिक गर्दै छन् त कोही प्रचारमुखी ‘स्टन्ट’मा रमाउँदै छन्। कसैले विगतमा गरेका कामको फेहरिस्त सुनाइरहेका छन् भने कतिपयले ‘विगतमा आफूले काम गर्न नपाएकाले यस काम गरेर देखाउने’ आश्वासन बाँडिरहेका छन्।
उकालो
|
1 week ago
विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लूएचओ)को ‘कन्ट्री स्ट्राटेजी एन्ड सपोर्ट’ विभागका निर्देशक पदसम्म पुगेर सेवानिवृत्त भएका शम्भु आचार्यसँग जनस्वास्थ्यको क्षेत्रमा ३० वर्ष काम गरेको अनुभव छ। सन् १९९९ देखि डब्लूएचओको उच्च तहमा रहेर काम गर्दै आएका उनी प्रदीप पौडेल स्वास्थ्यमन्त्री भएको बेला स्वास्थ्य बीमा सुधार सुझाव कार्यदलको संयोजक थिए। उनको समूहले प्रतिवेदन बुझाए पनि कार्यान्वयनमा आएको छैन। डा.
सुरेन्द्र नेपाल श्रेष्ठ
|
1 week ago
३० जनवरी २०२६ मा अमेरिकी डिपार्टमेन्ट अफ जस्टिस (डिओजे) ले जेफ्री एप्स्टिनसँग सम्बन्धित लगभग ३० लाख पृष्ठका दस्ताबेजहरू पुनः सार्वजनिक गरेको छ। (यदि यहाँलाई थाहा छैन भने अमेरिकाको कुख्यात 'एप्स्टिन प्रकरण'को यहाँ कुरा हुँदै छ। जेफ्री एप्स्टिन एक अरबपति व्यापारी थिए, जसलाई नाबालिग केटीहरूको यौन शोषण र तस्करीको गम्भीर आरोप छ। सन् २०१९ मा एप्स्टिनको अमेरिकी जेलमै उनले आत्महत्या भएको बताइयो। यद्यपि, उनको आत्महत्यालाई कतिले हत्याको आशंका गर्छन्।
नारायण पौडेल
|
1 week ago
शंकर पोखरेल भोट माग्थे–सूर्यमा भोट दिऊँ, प्रदेश राजधानी दाङलाई बनाऊँ। उता विष्णु पौडेल वाचा गर्थे–सूर्यमा मतदान गरौँ, बुटवललाई प्रदेश राजधानी छानौँ। दाङ पायक पर्नेको भोट पनि सूर्यमा, बुटवल पायक पर्नेको भोट पनि सूर्यमा। देशको प्रमुख पार्टीले स्थानीय मुद्दाहरूमा 'दोगलापन' देखाएर एउटा चुनाव जित्यो, तर सर्वाधिक साङ्गठनिक पकड भएको क्षेत्रमा साख नराम्रोसँग गुमायो। मतदातालाई दल र नेताले कसरी झुक्काउँछन् भन्ने यो एउटा दृष्टान्त मात्र हो। झुक्किँदै आएका मतदाता पछिल्लो समय झोक्किएका देखिन्छन्।
उकालो
|
1 week ago
नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीले खोटाङबाट हरि रोका उम्मेदवार बनाएको छ। अर्थ राजनीतिक र अन्य समसामयिक विषयमा कलम चलाउने रोका संविधानसभा सदस्य पनि हुन्, त्यतिबेला उनी माओवादीको कोटाबाट राष्ट्रपतिले मनोनीत गरेको सदस्य थिए। त्यसअगाडि २०६३ सालको अन्तरिम संसद्मा पनि उनी सांसद थिए। २०७८ सालदेखि भने गृहजिल्ला खोटाङमै बसेर खेतीपातीमा सक्रिय थिए। रोकासँग चुनावका विषयमा केन्द्रित रहेर उकालोका लागि किरण दहाल गरेको कुराकानी: तपाईंका परिचय थुप्रै छन्। संविधानसभा सदस्य भइसकेपछि राजनीतिमा सक्रिय देखिनुभएन।
डा. पुष्पराज पन्त
|
1 week ago
जीवनयापनका क्रममा एक ठाउँदेखि अर्को ठाउँसम्म यात्रा गर्नुपर्छ। दैनिक कलेज, विद्यालय, कार्यालय जाने-आउने क्रममा होस् वा जन्ती-विवाहका लागि गरिने यात्रा, या किन नहोस् अपर्झट आइपर्ने शव यात्रा अथवा एम्बुलेन्स प्रयोग! पिकनिक वा शैक्षिक भ्रमणमा मानिसहरू मोटरसाइकल, कार, बस वा ट्रक ट्याक्टरमा यात्रा गर्नु पर्ने अवस्था आउँछ। यसका अतिरिक्त विभिन्न प्रयोजनका लागि आयोजना गरिने जुलुसका लागि पनि निजी वा 'रिजर्भ्ड' सवारी साधनमार्फत मान्छे एक ठाउँबाट अर्को स्थानमा यात्रा गर्छन्।
नरेन्द्र पराशर
|
1 week ago
हात्ती धर्तीको सबैभन्दा ठूलो शाकाहारी स्तनपायी जनावर हो। संसारमा अफ्रिकी र एशियाली गरी मुख्यतः दुई प्रजातिका हात्ती छन्। अफ्रिकी हात्तीको तुलनामा एशियाली हात्ती केही होचा र कम तौलका हुन्छन्। नेपालमा पाइने हात्ती एशियाली हुन्। यी हात्ती नेपाल, भारत, बांग्लादेश, श्रीलंका, म्यानमार, थाइल्यान्ड, लाओस्, भियतनाम, चीन, क्याम्बोडिया, मलेसिया, इन्डोनेसिया र भुटान गरी १३ देशमा छन्। भारतको आसाम राज्य हात्तीको लागि प्रख्यात छ।
प्रकाशचन्द्र खतिवडा
|
1 week ago
म कलेज नगएको एक हप्ता भइसकेको थियो। विद्यालयहरूमा अनेरास्ववियुको पुनर्गठन गर्नु थियो। मिल्स मावि विराटनगरबाट पुनर्गठन आरम्भ गरी शारदा मावि उर्लाबारीमा समापन गर्नु थियो। म, गुणराज र कोमलले पुनर्गठनको जिम्मेवारी पाएका थियौ। संयोजकको भूमिकामा मलाई प्रस्ताव गरिएको थियो। हामी महेन्द्र मोरङ कलेजका प्रमाण–पत्र तहको दोस्रो वर्षका विद्यार्थी थियौँ। हामी पढाइसँगै विद्यार्थी राजनीति गरिरहेका थियौँ। कलेजको स्ववियु निर्वाचनमा अनेरास्ववियुले जित हात पारेको थियो। हामी प्रारम्भिक कमिटीमा संगठित थियौ।
