काठमाडौं । विश्वव्यापी रुपमा बाँझोपनको समस्या बढ्दै गएको छ। यसका साथै इन भिट्रो फर्टिलाइजेसन (आईभीएफ) उपचारको माग पनि बढ्दै गएको छ। यद्यपि, यसको उच्च लागतका कारण यो आधुनिक उपचार विधि धेरै जोडीहरुको पहुँच बाहिर छ।

विज्ञहरुका अनुसार आईभीएफ उपचारलाई बीमा कभरेजअन्तर्गत ल्याउनाले यसको पहुँच बढाउन र उपचार परिणामहरु सुधार गर्न सकिन्छ। आईभीएफ एक बहुचरणीय उपचार प्रक्रिया हो। जसमा डिम्बाशय सक्रिय, अण्डा पुनः प्राप्ति, इन–भिट्रो फर्टिलाइजेसन र भ्रुण स्थानान्तरण समावेश छ। पूर्ण चक्र पूरा हुन सामान्यतया दुईदेखि तीन हप्ता लाग्छ। यद्यपि, धेरै अवस्थामा सफलताका लागि धेरै चक्रहरु आवश्यक पर्दछ।

चिकित्सा विशेषज्ञहरुका अनुसार आईभीएफ सफलता दर उमेरअनुसार उल्लेखनीय रुपमा भिन्न हुन्छ। ३५ वर्ष मुनिका महिलाहरुका लागि प्रतिचक्र औसत सफलता दर ५० देखि ५५ प्रतिशत छ। अर्कोतर्फ ३८ देखि ४० वर्ष उमेरका महिलाहरुका लागि यो दर २० देखि ३० प्रतिशतमा झर्छ र उमेरसँगै घट्दै जान्छ।

प्रभावकारी भए पनि आईभीएफ उपचार धेरै महँगो छ। अमेरिकामा एक चक्रको लागत १२ हजार डलरदेखि ३० हजार डलरसम्म हुन सक्छ। जसमा औषधि र अन्य प्रक्रियाहरुको लागत पनि समावेश छ। युरोपमा, लागत उल्लेखनीय रुपमा कम भए पनि, यो केही हजार युरोभन्दा कम छैन। यस कारणले गर्दा धेरै बिरामीले आर्थिक अवरोधका कारण उपचार ढिलाइ वा बन्द गर्नुपर्छ।

एक चिकित्सा विशेषज्ञका अनुसार बाँझोपन उपचारका लागि लागत सबैभन्दा ठूलो बाधा बनेको छ। धेरै जोडीहरुले उपचार सुरु गर्छन् तर आर्थिक अवरोधका कारण पूर्ण प्रक्रिया पूरा गर्न असमर्थ हुन्छन्।

यस अवस्थामा बीमा कभरेजलाई महत्वपूर्ण समाधान मानिन्छ। आईभीएफ आंशिक वा पूर्ण रुपमा बीमाद्वारा कभर गरिएका देशहरुमा बिरामीहरुले निर्धारित उपचार चक्रहरु पूरा गर्ने सम्भावना बढी हुन्छ। थप रुपमा धेरै गर्भावस्थाको जोखिम कम गर्ने सुरक्षित उपचार विधिहरु जस्तै– कम भ्रुण स्थानान्तरणतर्फ बढ्दो प्रवृत्ति छ।

यद्यपि, अमेरिकाका केही राज्यहरुमा बाँझोपन उपचारका लागि बीमा कभरेज अनिवार्य छ। यसमा धेरै सीमितता (जस्तै– चक्रहरुको निश्चित संख्या वा अधिकतम बाहिरको सीमा) छन्।

अर्कोतर्फ धेरै युरोपेली देशहरुले सार्वजनिक स्वास्थ्य प्रणालीअन्तर्गत कभर गरिएकाभन्दा बढी फाइदाहरु प्रदान गर्छन्। उदाहरणका लागि नेदरल्याण्ड्समा, निश्चित अवस्थाहरुमा तीनवटा आईभीएफ वा आईसीएसआई चक्रहरुसम्म कभर गरिन्छ।

विज्ञहरु विश्वास गर्छन् कि बाँझोपनका बारेमा जागरुकता बढ्दै जाँदा बीमा कम्पनीहरु र कर्पोरेट संस्थाहरुले भविष्यमा कर्मचारीहरुका लागि प्रजनन लाभहरु सुरु गर्न गम्भीरतापूर्वक विचार गर्न सक्छन्। हजारौँ जोडीहरुका लागि आईभीएफ बीमा कभरेजको विस्तारको अर्थ अनिश्चितताको लामो अवधिको अन्त्य र परिवार सुरु गर्ने वास्तविक अवसर हुन सक्छ। –एजेन्सी