एजेन्सी । हर्मुज जलयोजकमा अहिले दुईवटा सरकार छन् र ती दुवैले शुल्क लिइरहेका छन् ।

शुक्रबार बिहान पाकिस्तानको झण्डा बोकेको अफ्राम्याक्स जहाज शालिमार इरानको लारक टापुको दक्षिणबाट ओमानको खाडीतर्फ प्रस्थान गर्यो । यसमा करिब ४ लाख ५० हजार ब्यारल अबु धाबी दास ब्लेन्ड कच्चा तेल आधा लोड गरिएको छ र यसको गन्तव्य कराँची हो ।

अप्रिल १३ मा अमेरिकी जलसैनिक नाकाबन्दी सुरु भएयता फारसको खाडीबाट सामान लिएर बाहिरिने यो पहिलो कच्चा तेल वाहक जहाज भएको ब्लुमबर्ग र मरिन–ट्रयाफिकले पुष्टि गरेका छन् । चार दिनको सन्नाटापछि बल्ल एउटा जहाज निस्किएको छ ।

अबको नाकाबन्दीले जहाज मालिकहरूलाई पर्सियाली खाडीबाट विश्व बजारमा तेल लैजानका लागि इरानी र अमेरिकी दुवै अधिकारीहरूबाट अनुमति लिनुपर्ने बाध्यता बनाएको छ ।

एउटै जलमार्गमा दुईवटा सार्वभौमसत्ता छन् । शालिमारले पहिलोपटक आइतबार पार गर्ने प्रयास गरेको थियो तर इस्लामाबाद वार्ता असफल भएपछि यो फिर्ता भयो । केही घण्टापछि इरानबाट स्पष्ट अनुमति पाएर यो अगाडि बढेको ब्लुमबर्गले जनाएको छ ।

यो जहाज पाकिस्तान नेशनल शिपिङ कर्पोरेशनको स्वामित्वमा छ । पाकिस्तानले नै युद्धविरामको मध्यस्थता गरेको थियो ।

पाकिस्तानले नै स्टिभ विटकोफ प्रतिनिधिमण्डलको आतिथ्य गरेको थियो । र पाकिस्तानले नै अप्रिल १४ मा यूएसडी१ स्टेबलकोइनलाई वैधानिकता दिएको थियो । यसरी दुईवटा टोल बुथ (शुल्क केन्द्र) पार गर्ने पहिलो जहाजमा पाकिस्तानको झण्डा फहराइरहेको छ ।

तथ्यांकले ती कुराहरू उजागर गर्छ जुन हेडलाइनहरूले लुकाउँछन् ।

सीएनबीसीका अनुसार, युद्धअघि प्रतिदिन औसत ६० वटा जहाज आवागमन हुने हर्मुजमा बिहीबार केवल दुईवटा जहाज मात्र पार गरे । १८० वटा ट्यांकरसहित ४५० वटा जहाजहरू अलपत्र परेका छन् ।

सेन्टकमले ७२ घण्टामा इरानसँग सम्बन्धित १४ वटा जहाजहरूलाई फिर्ता पठाइदिएको छ । अमेरिकी सेनाप्रमुख जनरल ड्यान केनले अप्रिल १६ मा पेन्टागनलाई ब्रिफिङ गर्दै रास अल हददेखि उत्तरपूर्वमा इरान–पाकिस्तान सीमासम्मको नाकाबन्दी रेखाको नक्सा देखाएका थिए ।

कुरासाओको झण्डा झूटो रूपमा प्रयोग गरेको चिनियाँ स्वामित्वको भीएलसीसी जहाज आरएचएनले हर्मुज पार गर्यो र अप्रिल १६ मा विन्डवार्डद्वारा यसको एसएआर इमेजिङ गरियो ।

अमेरिकाले प्रतिबन्ध लगाएको र मलावीको झण्डा प्रयोग गरेको रिच स्टारी एकपटक फिर्ता भयो र फेरि इरानले प्रस्ताव गरेको वैकल्पिक मार्गबाट बाहिरियो । तर, इरानी बन्दरगाहबाट नयाँ प्रस्थानहरू भने शून्यको नजिक छन् ।

तर, गहिरो तथ्यांकले आधिकारिक कथालाई ध्वस्त पारिदिन्छ ।

विन्डवार्डका अनुसार, १५ करोड ७७ लाख ब्यारल इरानी कच्चा तेल पहिले नै समुद्रमा छ जसमध्ये ९७.६ प्रतिशत चीनतर्फ जाँदैछ । करिब २ करोड ब्यारल बोकेका ११ वटा इरानी ट्यांकरहरू मलेसियाको तटमा शिप–टु–शिप ट्रान्सफर हबमा बसेका छन् ।

समुद्रमा भण्डारण गरिएको तेल ३ करोड ८० लाख ब्यारल पुगेको छ । त्यो जनवरी १८ यताकै उच्च हो । यो चीनका टीपट रिफाइनरीहरूका लागि साढे २ महिनालाई पुग्ने तेल हो ।

चीनले सन् २०२५ मा दैनिक १४ लाख ब्यारल इरानी कच्चा तेल आयात गरेको थियो । अप्रिल ८ मा बेइजिङले ५ करोड ५० लाख मेट्रिक टनको नयाँ आयात कोटा जारी गर्यो । पहिलो युद्धपोत नजिक आउनुअघि नै यो बफर (मौज्दात) सुरक्षित गरिएको थियो ।

पेट्रोडलरले बिमा, बैंकिङ र वर्गीकरण संस्थाहरू मार्फत प्रतिबन्धहरू लागू गर्थ्यो जुन पश्चिमी नियन्त्रणमा रहेका बाधाहरू थिए । तर, छायाँ फ्लिट अहिले बिमा विना वा चिनियाँ र रुसी बिमा सुरक्षामा चलिरहेको छ । यसले झूटो झण्डा प्रयोग गर्छ, एआईएस–स्पुफिङ (लोकेसन लुकाउने) गर्छ र यसलाई चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको मौन समर्थन छ ।

नाकाबन्दीले बिमा नगरिएका जहाजहरूलाई जफत हुने जोखिममा पारेको छ । त्यसैले रिच स्टारी अघि बढ्नुपहिले हच्किएको थियो । तर, पश्चिमी शक्तिले ती १५ करोड ७० लाख ब्यारल तेललाई छुन सक्दैन । फेब्रुअरी २८ अघि नै युआन, क्रिप्टो वा वस्तु विनिमय मार्फत भुक्तानी भई समुद्रमा तैरिरहेका छन् ।

ट्रेडिङ इकोनोमिक्सका अनुसार, अप्रिल १६ मा ब्रेन्ट क्रुड प्रति ब्यारल ९४.८९ डलरमा बन्द भयो । सुन प्रति औंस ४७ सय ९८ डलर पुग्यो ।

अफशोर युआन तीन वर्षकै उच्च विन्दुमा छ । इरानी बन्दरगाहबाट जहाज निस्कने क्रम शून्य छ । तर, चीनतर्फ जाँदै गरेको इरानी कच्चा तेल अझै पनि दैनिक १४ लाख ब्यारल छ । जहाज शालिमार निरन्तर अघि बढिरहेको छ ।

अप्रिल २१ मा युद्धविराम समाप्त भएपछिको सात दिनमा गैर–इरानी सामान बोकेका १२ वटा भन्दा बढी कच्चा तेलवाहक जहाजहरूले हर्मुज पार गर्ने छैनन् र प्रत्येक सफल यात्राले सेन्टकम र आईआरजीसी दुवैबाट अनुमति लिएको हुनेछ ।

सोही अवधिमा २५ भन्दा बढी लोड गरिएका जहाजहरू बाहिरिए भने यो दोहोरो शुल्कको सिद्धान्त गलत साबित हुनेछ ।

हर्मुज अब जलमार्ग मात्र रहेन । यो आधुनिक इतिहासको पहिलो यस्तो जलमार्ग हो जहाँ दुईवटा सार्वभौम भन्सार कार्यालयहरू छन् र त्यहाँको अनुमतिको मूल्य फरक–फरक मुद्रामा तय गरिएको छ ।