काठमाडौँ ।

स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले आगामी २१ फागुनमा हुने प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनमा स्वास्थ्यकर्मीहरूलाई निर्वाचन कार्यमा परिचालन नगर्न निर्वाचन आयोगलाई पत्राचार गरेको छ । निर्वाचनको समयमा हुन सक्ने सम्भावित झडप, दुर्घटना र नियमित स्वास्थ्य सेवालाई मध्यनजर गर्दै मन्त्रालयले यस्तो आग्रह गरेको हो ।

मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. प्रकाश बुढाथोकीका अनुसार, विगतका निर्वाचनमा स्वास्थ्यकर्मीहरू मतदान अधिकृत र अन्य निर्वाचन कर्मचारीका रूपमा खटिने गरेका थिए । तर, यसले गर्दा अस्पतालहरूमा आकस्मिक तथा नियमित उपचार सेवा प्रभावित हुने गरेको मन्त्रालयको निष्कर्ष छ । “निर्वाचनका बेला स्वास्थ्यकर्मीहरू स्वास्थ्य सेवामै बढी व्यस्त हुनुपर्छ र झन् बढी तयारीका साथ बस्नुपर्ने हुन्छ,” डा. बुढाथोकीले भने, “त्यसैले यसपटकको निर्वाचन कार्यका लागि उहाँहरूलाई नखटाउन हामीले आयोगलाई औपचारिक अनुरोध गरेका छौँ ।

” मन्त्रालयले निर्वाचन सम्पन्न गर्न निजामती कर्मचारी र शिक्षकहरूको ठूलो जनशक्ति उपलब्ध रहेकाले उनीहरूलाई नै अधिकतम प्रयोग गर्न सुझाएको छ । स्वास्थ्य सेवा जस्तो संवेदनशील क्षेत्रलाई रित्तो बनाएर निर्वाचनमा खटाउँदा नागरिकको ज्यान जोखिममा पर्न सक्ने प्रवक्ता बुढाथोकीको तर्क छ ।

उनले थपे, “यदि कुनै विशेष परिस्थितिमा स्वास्थ्यकर्मीलाई खटाउनै पर्ने अवस्था आएमा पनि स्वास्थ्य सेवा नरोकिने गरी विकल्प तयार गरेर मात्र खटाउन भनेका छौँ । निर्वाचनका बेला हुन सक्ने राजनीतिक झडप र चोटपटकको उपचारका लागि स्वास्थ्यकर्मीहरू अस्पतालमा चनाखो भएर बस्नुपर्ने अनिवार्य आवश्यकता छ ।” निर्वाचनलाई लक्षित गरी मन्त्रालयले स्वास्थ्य क्षेत्रको तर्फबाट छुट्टै पूर्वतयारी समेत थालेको छ ।

मन्त्रालय अन्तर्गतको स्वास्थ्य आपत्कालीन कार्यसञ्चालन केन्द्र (HEOC) ले देशभरका हब तथा सेटलाइट अस्पतालहरूलाई ‘अलर्ट’ रहने निर्देशन दिइसकेको छ । प्रत्येक स्थानीय तहमा स्वास्थ्य आपत्कालीन टोली, एम्बुलेन्स नेटवर्क र रेपिड रेस्पोन्स टिमलाई सक्रिय बनाइएको मन्त्रालयले जनाएको छ ।

निर्वाचनका क्रममा हुन सक्ने कुनै पनि अप्रिय घटना वा घाइतेहरूको तत्काल उपचारका लागि आवश्यक जनशक्ति र औषधीको व्यवस्थापन समेत भइरहेको छ । निर्वाचन आयोगले भने मन्त्रालयको यस पत्रका सम्बन्धमा हालसम्म कुनै औपचारिक प्रतिक्रिया दिएको छैन । यद्यपि, निर्वाचनको सुरक्षा र व्यवस्थापनका लागि ठूलो संख्यामा कर्मचारी आवश्यक पर्ने हुँदा आयोगले स्वास्थ्यकर्मीहरूको विषयमा कस्तो निर्णय लिन्छ भन्ने चासोको विषय बनेको छ ।

काठमाडौँ ।

स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले आर्थिक संकटमा परेको स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रम जोगाउन ७५ करोड ९ लाख १२ हजार रुपैयाँ रकमान्तर गरेको छ। मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. प्रकाश बुढाथोकीका अनुसार चालु आर्थिक वर्षका २२ शीर्षकबाट रकम कटौती गरी स्वास्थ्य बीमा बोर्डमा पठाइएको हो।

बीमा बोर्ड हाल सेवा प्रदायक अस्पताललाई करिब ११ अर्ब रुपैयाँ भुक्तानी गर्न बाँकी रहेको र प्रत्येक महिना थप दायित्व बढ्दै गएको बताइएको छ। भुक्तानी रोकिएपछि केही अस्पतालले बीमा सेवा स्थगित गरेपछि मन्त्रालयले तत्काल रकम व्यवस्थापन गरेको जनाएको छ।

मन्त्रालयले आवश्यक परे अन्य मन्त्रालयबाट समेत रकमान्तर गर्ने पहल जारी राखेको छ।

काठमाडौं ।

चिकित्सा विज्ञानमा ‘ब्रेकथ्रु’: एउटै नाजल स्प्रेले रुघाखोकीदेखि कोभिडसम्म रोक्ने स्ट्यानफोर्डका वैज्ञानिकको दाबी: २०० वर्षयताकै ठूलो उपलब्धि, शरीरको प्रतिरक्षा प्रणालीलाई सधैँ ‘अलर्ट’ राख्ने प्रविधि विकास एजेन्सी अमेरिकी वैज्ञानिकहरूले श्वासप्रश्वाससम्बन्धी सबै प्रकारका संक्रमण विरुद्ध सुरक्षा दिने एउटा बहु-प्रभावी ‘नाजल स्प्रे’ (नाकमा हालिने खोप) विकास गरेका छन्।

स्ट्यानफोर्ड विश्वविद्यालयका शोधकर्ताहरूले विकास गरेको यो प्रविधि सफल भएमा भविष्यमा रुघाखोकी, फ्लु, कोभिड र निमोनिया जस्ता रोगका लागि छुट्टाछुट्टै खोप लगाउनुपर्ने झन्झट अन्त्य हुनेछ। म्याक्रोफेज एक्टिभेसन: फोक्सोका सेता रक्तकोषिकालाई सक्रिय बनाएर भाइरस छिर्ने बित्तिकै नष्ट गर्ने।

१००० गुणा प्रभावकारी: मुसामा गरिएको परीक्षणमा भाइरसको संख्यालाई १ हजार गुणासम्म घटाएको पाइएको। बहु-उपयोगी: भाइरस र ब्याक्टेरिया मात्र नभई यसले एलर्जीको समस्यालाई समेत समाधान गर्ने। दीर्घकालीन सुरक्षा: एक पटकको स्प्रेले करिब ३ महिनासम्म शरीरलाई पूर्ण ‘अलर्ट’ अवस्थामा राख्ने।

“यदि यो खोप मानवमा पनि प्रभावकारी सावित भएमा हरेक वर्ष विभिन्न रोगविरुद्ध छुट्टाछुट्टै खोप लगाउनुपर्ने झन्झट हट्न सक्छ।” > — डा. बाली पुलेन्द्रन, मुख्य अनुसन्धानकर्ता वैज्ञानिकहरूका अनुसार आगामी ५ देखि ७ वर्षभित्र यो प्रविधि सर्वसाधारणका लागि उपलब्ध हुन सक्नेछ। यद्यपि, मानव शरीरमा यसको सुरक्षा र प्रभावकारिता जाँच गर्न क्लिनिकल ट्रायलहरू अझै बाँकी छन्।